‘ยาฝาแฝด’ อันตรายใต้ความเหมือน

2016-12-08

 

ไม่นานมานี้ มีคนโพสต์เรื่องซื้อยาผิดขวดแล้วแชร์ต่อๆ กันไปในโลกสังคมออนไลน์พร้อมโพสต์ภาพประกอบให้เห็นความเหมือนที่ใกล้เคียงกันมากของ ‘น้ำมันนวด’ และ ‘ยาแก้ไอน้ำดำ’

ถ้านำยาแก้ไอมานวดก็อาจไม่เกิดอะไรขึ้น แต่ถ้านำน้ำมันนวดมายกดื่มแทนยาแก้ไอ ไม่มีใครรับประกันความปลอดภัยได้

ความเหมือนกันเช่นนี้เกิดขึ้นบ่อย จนวงการเภสัชกรรมเรียกยาคู่เหมือนหรือยาฝาแฝดนี้ว่า Look alike Sound alike หรือเรียกสั้นๆ ว่า LASA (ลาซา)

“หนึ่งคือมีฉลากคล้ายกันจนคนดูไม่ออก หรืออ่านออกเสียงคล้ายกันจนคนแยกไม่ออก” ภก.ภาณุโชติ ทองยัง ประธานชมรมเภสัชกรชนบท ให้ความรู้เรื่องยาฝาแฝด

“ยกตัวอย่างยาชนิดเดียวกันแต่แรงต่างกัน เช่น ยากันชักขนาด 5 มิลลิกรัม กับ 10 มิลลิกรัม แม้ต่างกันนิดเดียวกันก็ออกฤทธิ์ต่างกัน หรือพาราเซตามอลไซรัปของเด็กเล็กกับเด็กโต ทำฉลากต่างกันแค่ของเด็กเล็ก-เปียสั้น เด็กโต-เปียยาว พ่อแม่ไม่ทันสังเกตก็ซื้อไป ทั้งๆ ที่ยาเด็กเล็กต้องมีความเจือจางกว่าเด็กโต แต่ถ้าได้ยาที่เข้มข้นเกินไปก็จะส่งผลเสียต่อเด็กเล็กได้”

อีกกรณี ในยาผู้ป่วยจิตเภท สรรพคุณยาคือรักษาระดับสารเคมีในสมองให้เท่ากัน แต่กลับได้ยาเม็ดที่เล็กกว่า (เพราะฉลาก/สีใกล้เคียงกัน) กลับมา แล้วผู้ป่วยก็ไม่ทันสังเกต

“แทนที่จะรักษาระดับสารเคมีที่ผิดปกติในสมอง กินเข้าไปก็ไม่ช่วยให้อาการดีขึ้น” ภาณุโชติยกตัวอย่างเพิ่มเติม

แต่ที่เป็นปัญหาและเกิดขึ้นบ่อยมากคือ ยาเพนิซิลลิน กับ ยาซัลฟา

ยาเพนิซิลลิน คือ ยาที่มีคุณสมบัติต่อต้านเชื้อแบคทีเรีย ส่วนยาซัลฟามีสรรพคุณในการรักษาโรคติดเชื้อ

“ด้วยฉลากและหน้าตาเม็ดยาที่เหมือนกันมาก คนกินผิดกันบ่อย นอกจากจะไม่ช่วยรักษาแล้ว ผลข้างเคียงของยาทั้ง 2 ประเภทก็แตกต่างกัน เพนิซิลลินคือแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก ส่วนซัลฟา ผิวหนังจะลอก ทั้ง 2 ชนิดถ้ารุนแรงก็อาจถึงขั้นต้องแอดมิท บางรายอาจถึงขั้นเสียชีวิต”

lasa

ยาฝาแฝดหรือ LASA ในต่างประเทศ

ถามถึงเหตุผลของการทำฉลากออกมาให้เหมือนกัน ภาณุโชติตอบว่า กรณีที่ทำสี ฉลาก ตัวหนังสือออกมาใกล้เคียงกันภายใต้ผู้ผลิตเดียวกัน อาจเพราะต้องการย้ำภาพลักษณ์และแบรนด์ให้ผู้บริโภคจำได้

“แต่บางชนิดกรณี เพนิซิลลิน-ซัลฟา ผู้ผลิตรายใหม่อาจเห็นว่าของเดิมขายดี เลยผลิตออกมาให้ดูคล้ายกัน คนจะได้ซื้อไปโดยไม่ทันสังเกต”

เมื่อเกิดกรณีเช่นนี้บ่อยๆ ชมรมจึงเข้าไปร้องเรียนต่อ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) แต่ผลที่ได้คือ การเรียกผู้ผลิตยาเข้ามาคุยเพื่อขอความร่วมมือในการปรับเปลี่ยนฉลากและลักษณะเม็ดยาให้เห็นความแตกต่างอย่างชัดเจน – แต่ไม่ได้ห้าม

“มันเป็นความเสี่ยง แต่ อย. บอกว่า ตัวยามีคุณภาพอยู่แล้ว การปรับฉลากไม่น่าจะแก้ปัญหานี้ได้ เรื่องนี้ขึ้นอยู่กับผู้บริโภค จริงๆ อย. ควรจะคุ้มครองผู้บริโภคมากกว่า ไม่ใช่คุ้มครองผู้ประกอบการ คุณสามารถแก้ปัญหาด้วยการออกกฎระเบียบได้ แต่ชีวิตคน คุณจะเอามาเสี่ยงไม่ได้” ภาณุโชติย้ำ

ร่วมติดตามและเกาะติดปัญหา ‘ยาฝาแฝด’ เพิ่มเติมว่ามียาชนิดใดบ้างที่เข้าข่ายและส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้อย่างไรในงานแถลงข่าว ‘ยาฝาแฝด ปัญหาที่ยังไม่ได้รับการจัดการ’ ได้ในวันพรุ่งนี้ (9 ธันวาคม 2559) เวลา 10.00-11.30 น. ณ ห้องประชุมชั้น 2 มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค

 

2016-10-19-new-banner


ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมที่: https://www.facebook.com/fanchaladsue/photos/a.115275081836967.12002.108201769210965/1337770966254033/?type=3&theater

 

 

Editorial Staff‘ยาฝาแฝด’ อันตรายใต้ความเหมือน

Related Posts

ในห้องทดลองยานั้น มีคนตาย

ประวัติศาสตร์การเพิกถอนยาเจ็ดชนิดที่เคยเกิดขึ้นในสหรัฐ อันมีผลโยงใยถึงความสัมพันธ์ระหว่างสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (FDA) กับบรรษัทยารายใหญ่ทั้งในและต่างประเทศ

ผ่าวงจรระบาด เส้นทางค้ายา ‘สเตียรอยด์’

ปัญหาการใช้ยา ‘สเตียรอยด์’ ในทางที่ผิด ไม่ใช่เรื่องใหม่ในสังคมไทย แต่เป็นปัญหาเรื้อรังยาวนาน และนับวันยิ่งทวีความซับซ้อน โดยไม่มีทีท่าว่าจะลดความรุนแรงลง

‘ความจริง’ ในโฆษณาอาหารและเครื่องดื่มสำหรับเด็ก

โฆษณาอาหารและเครื่องดื่มในรายการเด็ก 94 เปอร์เซ็นต์มีคุณค่าทางโภชนาการไม่เหมาะสม และ อัดแน่นไปด้วยโฆษณาแฝง หน่วยงานที่กำกับดูแลโดยตรงอย่าง กสทช.และ อย.ควรจัดระเบียบ