ความยุติธรรมใต้ต้นมะกอก

olive 3

 

เรื่อง : วีรพงษ์ สุนทรฉัตราวัฒน์

ปาเลสไตน์เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางด้วยเสียงระเบิดจากข่าวรายวัน ปาเลสไตน์คือเรื่องราวที่น่าทึ่งและบีบคั้นหัวใจ หลังปี 1948 อิสราเอลมีตัวตนในฐานะรัฐหนึ่งที่สถาปนาขึ้นมาบนดินแดนที่เคยเป็นของปาเลสไตน์ หลังจากนั้นปาเลสไตน์จึงถูกนิยามความหมายด้วยกลุ่มคำ เช่น การพลัดพราก การหวนคืน การถูกทำลาย พลเรือนหลายร้อยถูกฆ่าตาย ไม่เว้นแม้แต่เด็กๆ

ภายในพื้นที่ที่ถูกปิดล้อมโดยอิสราเอล ทั้งในฉนวนกาซ่าและเวสต์แบงค์ ต่างมีเรื่องราวของการต่อสู้เพื่อความอยู่รอดในชีวิตประจำวัน เรื่องที่สามารถทำได้โดยง่ายในประเทศอื่น – การเพาะปลูก

แต่ไม่ใช่ที่นี่…ปาเลสไตน์

สำหรับชาวปาเลสไตน์ การเกษตรเป็นมากกว่าแหล่งที่มาของรายได้ มันเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของผู้คน มันเกี่ยวโยงกับตัวตนชาวปาเลสไตน์ แต่พื้นที่ทางการเกษตรของชาวปาเลสไตน์ก็ยังเป็นเป้าโจมตีของกองกำลังอิสราเอล

‘ต้นมะกอก’ เป็นสัญลักษณ์ของปาเลสไตน์ ผู้หญิงปาเลสติเนียนจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ที่ถูกเนรเทศออกจากถิ่นเกิดจะสวมสร้อยคอที่แกะสลักเป็นรูปต้นมะกอก แต่ชาวปาเลสติเนียนกำลังจะสูญเสียความรู้เกี่ยวกับการอาศัยอยู่กับการเพาะปลูก การสืบต่อผืนดินกับคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะผู้คนที่ถูกพลัดพรากจากบ้านเกิด

ในช่วงฤดูเก็บเกี่ยวมะกอกในปลายเดือนกันยายน – ตุลาคม อาสาสมัครหลายสิบคนจากโครงการช่วยเหลือเกษตรกรปาเลสไตน์ในนาม the Arab Center for Agricultural Development จะเข้ามาเก็บมะกอกในสวนที่อยู่ใกล้กับด่านกั้นเขตแดนในเมืองกาซ่า กิจกรรมเหล่านี้เป็นไปด้วยความตึงเครียด! ช่วงปลายเดือนตุลาคมมะกอกจะออกผลสูงสุด ต้นมะกอกจะถูกปลูกมากใน 2 เขตที่เป็นเป้าหมายการโจมตีของกองทัพอิสราเอล เมืองเบยิตฮานูน (Beit Hanoun) อยู่ทางตอนเหนือของฉนวนกาซ่า และเมืองอัล-คารารา (al-Qarara) ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้

 

olive 2

เช่นเดียวกับเขตอื่นที่อยู่ใกล้บัฟเฟอร์โซน ซึ่งเป็นเขตแดนแยกเมืองกาซ่าออกจากดินแดนของอิสราเอล พื้นที่เหล่านั้นจะถูกโจมตีเป็นนิจศีล ทั้งลูกปืนและรถถัง แต่ที่ร้ายลึก กองทัพอิสราเอลส่งรถไถดินเข้ามาพังพืชผลทางการเกษตรในเขตเพาะปลูก และมีการเล็งปืนไปยังเกษตรกรคนใดก็ตามที่ยืนอยู่ใกล้แบริเออร์ที่สร้างขึ้นโดยอิสราเอล

หลังสิ้นสุดสงคราม 6 วันในเดือนมิถุนายน 1967 จนถึงปัจจุบัน ต้นมะกอกในฉนวนกาซ่าและเขตเวสต์แบงค์ถูกกองทัพอิสราเอลทำลายจำนวนมาก มีการเปรียบเทียบว่าพืชผลที่อิสราเอลถอนรากถอนโคนไปนั้น เทียบเท่ากับการรื้อถอนต้นไม้ทั้งหมดในสวนสาธารณะเซ็นทรัลพาร์ค จำนวน 24,000 ต้น ในจำนวน 33 รอบการปลูก การปลูกต้นมะกอกเป็นวิถีโบราณของปาเลสติเนียน ซึ่งทุกวันนี้ยังมีครอบครัวปาเลสติเนียนกว่า 80,000 ที่ยังคงปลูกต้นมะกอกยังชีพ

เกษตรกรชาวปาเลสไตน์ไม่ได้รับอนุญาตให้ส่งผลผลิตออกไปนอกประเทศอิสราเอล แต่เกษตรกรชาวปาเลสไตน์ก็ยังคงต้องเพาะปลูกต่อไป เพราะการทิ้งที่ดินให้ว่างเปล่าย่อมหมายถึงการอนุญาตให้ผู้อพยพชาวยิวเข้ามาเป็นผู้ครอบครอง แต่ด้วยการจำกัดทั้งน้ำและที่ดิน ทำให้ผลผลิตไม่ดีพอและยังมีราคาแพง เมื่อเทียบกับผลผลิตของชาวยิว ทำให้ไม่ได้รับความสนใจจะนำไปวางขายในร้าน

อิสราเอลบริหารแหล่งน้ำกว่าร้อยละ 80 ในเขตเวสต์แบงค์ จากการยึดครองพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์จากแหล่งน้ำใต้ดิน แต่แบ่งปันน้ำให้ชาวยิวมากกว่าชาวปาเลสไตน์ ตัวเลขเฉลี่ยการใช้น้ำของชาวปาเลสไตน์อยู่ที่วันละ 70 ลิตร ในขณะที่ของชาวยิวอยู่ที่วันละ 300 ลิตร

ในปี 2013 กองทัพอิสราเอลทำลายพืชผลการเกษตรในดินแดนที่ชาวปาเลสติเนียนอาศัยอยู่เป็นพื้นที่กว่า 12,500 ไร่ อาชญากรรมของกองทัพอิสราเอลทำให้พืชผลของชาวปาเลสไตน์หายไปกว่าร้อยละ 60

เกษตรกรชาวปาเลสไตน์ต้องเพาะปลูกและเก็บเกี่ยวพืชผลของตนด้วยความกลัว อัลดูส เป็นเกษตรกรปลูกข้าวสาลี เขาปลูกข้าวสาลีมาตั้งแต่ยังเป็นเด็ก “แต่การทำการเกษตรได้กลายเป็นเรื่องยากมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปีที่ผ่านมามีการใช้ความรุนแรงในภูมิภาคนี้มากขึ้น เมื่อวานแปลงข้าวสาลีของเพื่อนผมที่อยู่ทางตอนเหนือของฉนวนกาซ่าถูกจุดไฟเผา หลังจากที่กองทัพอิสราเอลเปิดฉากยิง แล้วข้าวสาลีก็ไวไฟโดยเฉพาะอย่างยิ่งในตอนที่ต้นข้าวกำลังออกรวง”

 

olive 1

ความไม่มั่นคงด้านอาหารในปาเลสไตน์ถือเป็นความรุนแรงรูปแบบหนึ่ง เพื่อสิทธิขั้นพื้นฐานที่สุด สิทธิที่จะยังชีพอยู่ด้วยการปราศจากความกลัว พวกเขาจึงรวมกลุ่มกันในหมู่เกษตรกรโดยได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานภายนอกหลายแห่ง

อาเบียร์ อาบู ชาวิช ผู้ประสานงานโครงการ the Arab Center for Agricultural Development ได้รวบรวมอาสาสมัครซึ่งก็คือเกษตรกรจากที่อื่นมาช่วยเกษตรกรในเขตบัฟเฟอร์โซนเก็บเกี่ยวผลผลิต  มีการจัดตั้งสหกรณ์เกษตรกรและธนาคารเมล็ดพันธุ์ โดย Union of Agricultural Work Committees (UAWC) มีจุดมุ่งหมายเพื่อบรรเทาผลกระทบของสงคราม และเพื่อสิทธิในการเข้าถึงอาหาร ที่ดิน และน้ำ

“พวกเราพยายามเรียกร้องให้นานาชาติสนใจปัญหาของเกษตรกรที่เกิดจากการโจมตีของอิสราเอล ด้วยการกระตุ้นให้ชาวปาเลสติเนียนสามารถใช้ประโยชน์จากผืนดินของพวกเขาเองได้ มันจะแสดงให้อิสราเอลเห็นว่าชาวปาเลสติเนียนยังอยู่ที่นี่ และพวกเขาสามารถใช้ประโยชน์จากที่ดินของพวกเขาได้โดยปราศจากความกลัว การดำรงอยู่ของเกษตรกรบนที่ดินของตนเองเป็นการต่อต้านการโจมตีจากอิสราเอล” อาบู ชาวิช เล่า

The Arab Center for Agricultural Development สนับสนุนการดำรงอยู่บนที่ดินตัวเองของเกษตรกรปาเลสไตน์ มีการสร้างทักษะแก่เกษตรกรรุ่นใหม่ รณรงค์ให้ตระหนักในสิทธิของเกษตรกร รณรงค์คว่ำบาตรสินค้าจากอิสราเอล และสนับสนุนสินค้าของเกษตรกรปาเลสไตน์ในหมู่เกษตรกรด้วยกันเองรวมถึงประชาชนที่ต้องการให้เกิดความเป็นธรรม เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่น

“สำหรับพวกเรา ที่ดินเป็นสิ่งหนึ่งที่สำคัญ พวกเราจะไม่ย้อนกลับไปในปี 1948 อีก พวกเราจะไม่ไปจากผืนดินของเราอีกแล้ว”

กลางเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา นีล ยัง และ เครซี ฮอร์ส 2 นักดนตรีชาวอเมริกันมีคิวที่จะมาเปิดการแสดงที่เมืองเทลอาวีฟในอิสราเอล ทำให้เกษตรกรในเขตฉนวนกาซ่าซึ่งรวมตัวกันทำเกษตรในนาม UAWC เขียนจดหมายเปิดผนึกเรียกร้องให้ นีล ยัง และ เครซี ฮอร์ส ยกเลิกการแสดง ด้วยเห็นแก่การกระทำที่โหดร้ายที่เกษตรกรปาเลสไตน์ถูกกระทำมาตลอด และเพื่อเป็นการแสดงออกถึงการสนับสนุนที่จะให้พวกเขาได้ดำรงอยู่บนผืนดินตนเองอย่างสงบ

แล้ว นีล ยัง กับ เครซี ฮอร์ส ก็ปฏิเสธที่จะเล่นคอนเสิร์ตในอิสราเอลด้วยเหตุผลที่ประนีประนอมถึงความรุนแรงที่เกิดขึ้น แต่การกระทำของ นีล ยัง และ เครซี ฮอร์ ก็ได้รับการชื่นชมจากนักดนตรีอเมริกันคนอื่นที่บอยคอตการข้องเกี่ยวกับอิสราเอล

บางที การบอยคอตความไม่ยุติธรรมในทางกลับกันอาจเป็นการสร้างความยุติธรรมไปในตัว

 

olive lead
*******************************************

(หมายเหตุ : ตีพิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ Food Republic  นิตยสาร Way ฉบับ 79 ตุลาคม 2557)

วีรพงษ์ สุนทรฉัตราวัฒน์

นักประพันธ์หนุ่ม (aka Content Maker) ผู้เขียนนวนิยาย 'อนุสรณ์สถาน' ปัจจุบันเป็นนักเขียนประจำกองบรรณาธิการนิตยสาร WAY ควบคู่กับทำหนังสารคดี ใช้แรงงานในครัวต้มเบียร์ และจัดกิจกรรมเชิงสันทนาการภายในองค์กรอย่างสม่ำเสมอ

วีรพงษ์ สุนทรฉัตราวัฒน์ความยุติธรรมใต้ต้นมะกอก

Related Posts

เชิญร่วมงานเสวนาหนังสือ ‘The Lemon Tree’

เสวนาหนังสือ 'THE LEMON TREE สันติวิธี มิตรภาพ และความขัดแย้ง: จากตะวันออกกลางถึงสามจังหวัดภาคใต้' ศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม 2558 เวลา 15.00-17.00 น. ร้าน BOOKMOBY ชั้น 4 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

น้ำมันมะกอกเพื่อสันติภาพ

ตัดเรื่องสงครามออกไป ปาเลสไตน์เป็นหนึ่งในดินแดนที่ขึ้นชื่อว่าปลูกมะกอกได้ดีที่สุดในโลก โดยเฉพาะในพื้นที่เขตเวสต์แบงค์ ชาวสวนที่นี่ยึดอาชีพนี้เลี้ยงตัวเองได้อย่างยั่งยืนภายใต้ระบบการค้าแบบ Fairtrade และทั้งหมดเป็นการปลูกแบบออร์แกนิกส์