29 ปีการสังหารหมู่เทียนอันเหมิน

เรื่อง: พชรกฤษณ์ โตอิ้ม

 

วันที่ 4 มิถุนายนของทุกปี เป็นวันครบรอบเหตุการณ์นองเลือดจัตุรัสเทียนอันเหมินในกรุงปักกิ่ง ปี 2018 ครบรอบ 29 ปีเหตุการณ์ชุมนุมครั้งประวัติศาสตร์ของประเทศจีน

การประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมินเกิดขึ้นระหว่างวันที่ 15 เมษายน – 4 มิถุนายน 1989 กลุ่มนักศึกษาชาวจีนร่วมชุมนุมเพื่อต่อต้านพรรคคอมมิวนิสต์และเรียกร้องประชาธิปไตย ซึ่งท้ายที่สุดแล้ว การประท้วงนั้นได้ดำเนินสู่เหตุการณ์การนองเลือด โดยผู้นำจีนประณามการประท้วงว่าเป็นการเคลื่อนไหวต่อต้านการปฏิวัติ พร้อมส่งทหารและรถถังออกมาปราบปรามผู้ประท้วงทั้งหมด

กระบวนการทางประชาธิปไตยในประเทศจีนหยุดชะงักลงนับตั้งแต่การสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน การปฏิรูปภายในพรรคคอมมิวนิสต์ถูกขัดขวางกีดกัน ไม่มีความพยายามที่จะขับเคลื่อนระบบการเมืองของประเทศจีนไปสู่ระบอบประชาธิปไตย อีกทั้งทางพรรคคอมมิวนิสต์เองก็ไม่ทีท่าว่าต้องการเอ่ยถึงเหตุการณ์สังหารหมู่ครั้งนั้น ราวกับอยากให้เหตุการณ์จัตุรัสเทียนอันเหมินกลายเป็นเรื่องที่ผู้คนหลงลืมไป เหมือนการสังหารหมู่นี้ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ครั้งนั้น ผู้บาดเจ็บ ผู้เสียชีวิต รายละเอียดต่างๆ ไม่สามารถเข้าถึงได้ และไม่มีการเผยแพร่ออกมาจากรัฐบาล

ปี 2016 นักวาดการ์ตูนนามว่า ‘ปา ติว ฉ่าว (Badiucao)’ แต่งกายให้ตนเองกลายเป็น ‘มนุษย์รถถัง’ (Tank Man) และยืนประท้วงอยู่บนเก้าอี้ในที่สาธารณะ เขาเลือกใช้ ‘มนุษย์รถถัง’ สัญลักษณ์ทางการเมืองที่เกิดขึ้นเมื่อช่วงการสังหารหมู่เทียนอันเหมิน เพื่อคอยย้ำเตือนความทรงจำของเหตุการณ์ที่เลวร้ายเมื่อครั้งอดีต และพยายามสร้างให้สังคมตระหนักรู้ถึงความโหดร้ายของการกระทำของรัฐบาล ณ เวลานั้น

ต้นเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา นักเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องประชาธิปไตยในประเทศจีน นามว่า หลี่ หง เหวย (Li Hongwei) และ ยู่ ซิง ย่ง (Yu Xinyong) ถูกรัฐบาลจีนเข้าควบคุมตัว ก่อนหน้าการจัดกิจกรรมรำลึกถึงเหตุการณ์นองเลือดที่จัตุรัสเทียนอันเหมินเพียงหนึ่งเดือน ด้วยเหตุผลว่าทั้งคู่อาจก่อความไม่สงบและปลุกปั่นให้เกิดปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองได้ในอนาคต

หลี่ หง เหวย และ ยู่ ซิง ย่ง มีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการเรียกร้องประชาธิปไตยในจีน ทั้งสองคนเป็นผู้นำนักศึกษาที่เรียกร้องประชาธิปไตยที่จัตุรัสเทียนอันเหมินมาก่อน

แม้ว่าการสังหารหมู่เทียนอันเหมินจะผ่านพ้นมาเนิ่นนานเกือบสามทศวรรษ แต่ก็ยังถูกจารึกไว้ว่าเป็นเหตุการณ์สำคัญในหน้าประวัติศาสตร์จีนสมัยใหม่อยู่เสมอ

ลำดับเหตุการณ์

15 เมษายน 1989 – หู เย่า ปัง (Hu Yaobang) อดีตผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์เสียชีวิต ซึ่งหูถือเป็นสัญลักษณ์ของการปฏิรูปประชาธิปไตย เขามีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการขับคลื่อนให้ประเทศจีนมีระบอบทางการเมืองที่เปิดกว้างมากขึ้น

18 เมษายน 1989 – นักเรียนนักศึกษานับพันคนเดินขบวนผ่านจัตุรัสเทียนอันเหมิน โดยเรียกร้องให้รัฐบาลสนับสนุนประชาธิปไตย และไม่กี่สัปดาห์หลังจากนั้น ประชาชนทั่วไปก็เริ่มหันมาเข้าร่วมกลุ่มนักศึกษาเพื่อประท้วงต่อต้านพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีน

13 พฤษภาคม 1989 – นักเรียนนักศึกษามากกว่า 100 คนประท้วงโดยการอดอาหาร และเพิ่มจำนวนสูงขึ้นเรื่อยๆ ภายในระยะเวลาไม่กี่วัน

19 พฤษภาคม 1989 – การชุมนุมที่จัตุรัสเทียนอันเหมินมียอดผู้เข้าร่วมสูงขึ้น 1.2 ล้านคน

19 พฤษภาคม 1989 – นายกรัฐมนตรี หลี่ เผิง (Li Peng) ประกาศกฎอัยการศึก

1 มิถุนายน 1989 – ประเทศจีนระงับการถ่ายทอดสดของสื่อต่างประเทศ อีกทั้งผู้สื่อข่าวยังไม่ได้รับอนุญาตให้ถ่ายภาพหรือถ่ายทำวีดีทัศน์ใดๆ ที่เกี่ยวกับกลุ่มผู้ชุมนุมทั้งสิ้น

2 มิถุนายน 1989 – ผู้คนจำนวนนับแสนคนเข้าร่วมคอนเสิร์ตในจัตุรัสเทียนอันเหมิน โดยมีนักร้องชื่อว่า โฮว เต๋อ เจี้ยน (Hou Dejian) เป็นผู้ร้องเพลงสนับสนุนกลุ่มผู้ประท้วง

4 มิถุนายน 1989 – กองทัพทหารเดินทางถึงจัตุรัสเทียนอันเหมินช่วงเวลาประมาณตีหนึ่ง ก่อนเปิดฉากกราดยิงพลเรือนและนักศึกษาเพื่อยุติการประท้วงตลอดทั้งวัน โดยทางการไม่ได้แถลงการณ์ระบุยอดจำนวนผู้เสียชีวิตหลังจากการสลายการชุมนุมครั้งนั้น

5 มิถุนายน 1989 – ชายไม่ทราบชื่อยืนอยู่บนถนนเพื่อขัดขวางไม่ให้ขบวนรถถังกองทัพสามารถเดินทางต่อไปได้ เขาเผชิญหน้ากับขบวนรถถังอย่างลำพังหลายนาที ก่อนที่ถูกพาตัวออกโดยผู้ที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียง เขากลายเป็นภาพจำเหตุการณ์เทียนอันเหมินในชื่อ ‘Tank Man’

5 มิถุนายน 1999 – ผู้คนประมาณ 70,000 คนในเกาะฮ่องกงร่วมแสดงความอาลัยถึงการสูญเสียในจัตุรัสเทียนอันเหมิน

1 มิถุนายน 1999 – แหล่งข้อมูลจากหน่วยรักษาความมั่นคงแห่งชาติ ได้เผยแพร่ข้อมูล จัตุรัสเทียนอันเหมิ 1989: ประวัติความลับ (Tiananmen Square, 1989: The Declassified History) เอกสารเหล่านั้นยังไปรวมถึงเอกสารกระทรวงต่างประเทศของสหรัฐอเมริกาที่สามารถบันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างการประท้วงอีกด้วย

มกราคม 2001 – นักวิชาการชาวจีนสองคนตีพิมพ์บทความเรื่อง ‘เอกสารจากเทียนอันเหมิน’ (The Tiananmen Papers) ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์ต่างๆ เอกสารเหล่านั้นมีนำเสนอเอกสารลับต่างๆ ของรัฐบาลคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีน ไม่ว่าจะเป็นทั้ง เสียงบันทึก บทสัมภาษณ์ รวมไปถึงคำอธิบายของพยานที่อยู่ในเหตุการณ์จริง

กุมภาพันธ์ 2006 – อดีตนักข่าว ยู่ ตง ยเว (Yu Dongyue) ได้รับการปล่อยตัวจากคุก หลังจากถูกกุมขังมาอย่างยาวนานนับ 17 ปี ด้วยข้อหาทำร้ายภาพของอดีตผู้นำ เหมาเจ๋อตง

4 มิถุนายน 2009 – ผู้คนจำนวนนับหมื่นคนร่วมชุมนุมรำลึกการครบรอบ 20 ปีของสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมินที่เกาะฮ่องกง ขณะที่ผู้สื่อข่าวในกรุงปักกิ่งถูกสั่งห้ามไม่ให้จัดกิจกรรมรำลึกที่จัตุรัส และทางรัฐบาลจีนสั่งปิดเว็บไซต์สำนักข่าวต่างประเทศหลายสำนัก

เมษายน 2011 – พิพิธภัณฑ์แห่งชาติจีนในจัตุรัสเทียนอันเหมินได้รับการปรับปรุงใหม่ แต่ว่าการนำเสนอประวัติศาสตร์ในพิพิธภัณฑ์นั้นไม่ได้ชี้แจงข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์การประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมินแต่อย่างใด

ข้อมูลเพิ่มเติม

จัตุรัสเทียนอันเหมินเป็นจัตุรัสสาธารณะด้านหน้าประตูเทียนอันเหมิน หรือ มีอีกชื่อหนึ่งที่เรียกว่า ‘ประตูแห่งสรวงสวรรค์อันสงบสุข’ ซึ่งจัตุรัสเทียนอันเหมินถูกสร้างขึ้นครั้งแรกในศตวรรษที่ 17 หลังจากการบุกรุกของราชวงศ์ชิง ก่อนจะได้รับการต่อเติมในช่วงเวลาของรัฐบาลพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีน

จัตุรัสแห่งนี้ตั้งอยู่ใจกลางเมืองหลวงของประเทศจีน อีกทั้งยังมีบทบาทสำคัญทางประวัติศาสตร์จีนในอีกหลายเหตุการณ์


อ้างอิงข้อมูลจาก:
edition.cnn.com
rfa.org
bbc.com
bbc.com
abcnews.go.com

 

Editorial Staff29 ปีการสังหารหมู่เทียนอันเหมิน

Related Posts

WAY to READ: ในบางราชอาณาจักร อาจไม่เคยมีการเลือกตั้ง (จริงๆ)

'ฮิตเลอร์มาจากการเลือกตั้งหรือไม่' เป็นคำถามที่ยุคหนึ่งถูกยกมาเป็นที่ถกเถียงกันในหลายแนวทาง 'ในสาธารณรัฐไวมาร์ ฮิตเลอร์ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง' จะอธิบายรายละเอียดและบริบททางสังคมการเมืองของเยอรมนียุคนั้น

กับดักประชาธิปไตย…ความหวังในมือคนรุ่นใหม่

ในห้วงทศวรรษแห่งความขัดแย้งนับจากรัฐประหาร 2549-2557 ไทยกำลังเผชิญกับดักชุดใหญ่ เราจะบอกอะไรคนรุ่นใหม่เพื่อก้าวพ้นกับดักของประชาธิปไตย ในการเลือกตั้งที่จะมาถึง (หากมี) ในปีหน้า

ประจักษ์ ก้องกีรติ พลวัตการเลือกตั้งในอาเซียน

ผศ.ดร.ประจักษ์ ก้องกีรติ กับงานวิจัยสำรวจตรวจสอบปริมณฑลการเลือกตั้งในสามประเทศอาเซียน มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย ในหัวข้อ พลวัตทางการเมืองเรื่องการเลือกตั้ง