Leonard Cohen / เลนเนิร์ด โคเอน - waymagazine.org | นิตยสาร WAY

Leonard Cohen / เลนเนิร์ด โคเอน

lead

เรื่อง: ตุ่น บางพรม
ภาพประกอบ: Shhhh

 

7 พฤศจิกายน ข่าวมรณกรรมของ เลนเนิร์ด โคเอน ถูกกลบอยู่ใต้ตัวอักษรที่เรียงคำว่า Trump และ Clinton ผมพบข่าวนี้ไม่กี่ชั่วโมงที่ผ่านมา จากหน้าฟีดส์ที่ไหลมาเทมาบนเฟซบุ๊ค มิตรสหายซึ่งเป็นคนรุ่นก่อนผมทิ้งถ้อยคำอาลัยถึงนักร้อง นักเขียนเพลง กวี และนักเขียน ผู้นี้ไว้ไม่น้อย หนึ่งในมิตรสหายรุ่นพี่คนหนึ่งกล่าวว่า

เราเดินทางด้วยกันตลอดเวลา นานหลายสิบปี ผ่านโซนีวอล์คแมนจนถึงไอโฟน บทกวีที่เป็นเสียงเพลงของเพื่อนคนนี้ ทำให้ผมบรรลุสัจธรรมในหลายเรื่อง ช่วยโอบอุ้มชีวิตของผมในยามตกต่ำ หาคุณค่าของความเป็นมนุษย์ไม่เจอ

ด้วยความเคารพ ‘คอมพลีทลีแอนด์เดฟิเนตลี ไม่อินอย่างรุนแรง’ เอาเป็นว่าทั้งชีวิตการฟังเพลง เสียงของ เลนเนิร์ด โคเอน ไม่เคยลอยเข้ามาในหูเลย เมื่อเทียบกับเพื่อนร่วมรุ่นที่เดินข้ามสะพานยุคสมัยมายังยุคใหม่ เช่น บ็อบ ดีแลน พอล ไซมอน หรือ โจนี มิทเชล ที่คนวัยไม่ถึง 40 ยังฟังและยังคุ้นหู

ค้นในยูทูบ ‘Hallelujah’ มียอดวิวเกิน 41 ล้าน เสียงโทนเบสของโคเอนทุ้มต่ำ เหมือนเงามืดที่โผล่ออกมาจากม่านกำมะหยี่เนื้อละเอียดของกีตาร์สายไนลอน ทับด้วยเสียงคอรัสละเมียดที่ไม่ปรากฏในศิลปินผู้ผ่านยุคบุปผาชน 60-70 จนไม่แทบอาจจัดได้ว่า บ็อบ ดีแลน กับ เลนเนิร์ด โคเอน อยู่บนระนาบเดียวกัน

songsofleonardcohen
อัลบั้ม Songs Of Leonard Cohen (1967)

 

โคเอนเริ่มต้นความเป็นศิลปินด้วยผลงานกวี ‘Flowers for Hitler’ (1964) และนิยาย The Favourite Game (1963) Beautiful Losers (1966) ก่อนจะมาออกอัลบั้มแรก Songs Of Leonard Cohen ในปี 1967 ปกอัลบั้มเกือบทั้งหมดในหลายศตวรรษใช้สีที่ไม่เคยตกยุค ขาว/ดำ เนื้อเพลงไม่ได้ว่าด้วยเพียงเสรีภาพและความรักตามกระแสสมัย ทว่าอาบความเกลียดชัง เซ็กส์ จิตวิญญาณ คลุ้มคลั่ง หม่นเศร้า และพระผู้เป็นเจ้า ตลอดต่อเนื่องการทำงาน กระทั่งอัลบั้มที่ 14 ต้นปี 2016 ก็ยังชื่อ You Want It Darker

leonard_cohen_you_want_it_darker
อัลบั้มชุดสุดท้ายในชีวิต You Want It Darker (2016)

 

A million candles burning

for the love that never came.

You want it darker

we kill the flame.

 

“เหตุผลหนึ่งที่ผมออกทัวร์ก็คือการได้พบผู้คน” เว็บไซต์ Bloomberg ยกอีกประโยคของเขาว่า

ผมไม่เคยมองว่าตัวเองเป็นคนเขียนเพลงหรืออะไรเลย แค่การเป็นมนุษย์ก็สุดยอดแล้ว

 

Rolling Stone อ้างคำพูดของโคเอนหนึ่งเดือนก่อนวันสุดท้ายว่า

ผมตั้งใจจะมีชีวิตอยู่ตลอดไป

– “I intend to live forever.”

 

ผมรู้จัก บ็อบ ดีแลน ในฐานะศิลปินติสต์ๆ ผู้เดินทางข้ามกาลเวลาอย่างไม่ตกสมัย – จนได้โนเบล แต่ก็นะ ‘A singer must die’ บางครั้งเวลามองไปยังอีกฟาก เรามักมองเห็นผู้คนเดินผ่านไปมา ทั้งที่สะพานหม่นมืด dark darker และ darkest ทอดยาวอยู่ใต้ฝ่าเท้าของคนเหล่านั้นแท้ๆ มีรอยเท้าถูกทิ้งไว้ บนสะพานที่ยังคงอยู่ในความทรงจำใครหลายคนไปอีกนาน – “Live Forever”

คุ้มใช่ไหม ที่ผมจะลองเดินสำรวจสะพานและเส้นทางเก่าแก่อายุ 82 ปีสายนี้ คุณคงมีคำตอบให้บ้าง