วิถีโลก วิถี Global Report

01

เรื่อง: ศุทธวีร์ ตันติวงศ์ชัย
ภาพ: อนุช ยนตมุติ

 

ในวันที่ฟ้าขุ่นมัวของบ่ายวันเสาร์ที่ 27 กรกฎาคม 2556 เรามีนัดกันที่ร้านหนังสือ Bookmoby ชั้น 4 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร กับงานเปิดตัวหนังสือพร้อมเสวนาเล็กๆ ที่อัดแน่นด้วยความรู้ ภายใต้ชื่อ  ‘Global Report สำรวจชีวิตในกระแสทุนโลกาภิวัตน์’

Global Report เป็น หนังสือรวมรายงานและบทวิเคราะห์สถานการณ์โลกในรอบทศวรรษ โดย คุณกรรณิการ์ กิจติเวชกุล  ใต้ชายคาสำนักพิมพ์ Way of Book

“เมื่อในปี2547 ได้ทำนิตยสารข่าวรายสัปดาห์เล่มหนึ่ง ตอนนั้นมีแนวความคิดที่อยากจะนำเสนอประเด็น รายงาน และบทวิเคราะห์ที่เกี่ยวกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นภายในโลก”  อธิคม คุณาวุฒิ บรรณาธิการสำนักพิมพ์ Way of Book กล่าวถึงจุดเริ่มต้นความคิดของรายงานและบทวิเคราะห์สถานการณ์โลกที่เรียกว่า Global Report

บรรณาธิการ Way of Book  เพิ่มเติมอีกว่า หลายครั้งหลายคราการนำเสนอข้อมูล ประเด็นข่าวต่างประเทศมักมาจากสำนักข่าวใหญ่ๆ เพียงไม่กี่แห่ง เมื่อเป็นเช่นนี้ทำให้โครงเรื่องของการนำเสอข่าวมักไม่หนีกันมาก ไม่ว่าจะรับชมจากสื่อไหนมักพบเนื้อหาข่าวไปในทิศทางเดียวกัน นี่เป็นจุดเริ่มสำคัญของสิ่งที่เรียกว่า Global Report

“ในปี 2542 เกิดการประท้วงการประชุมองค์การการค้าโลก(WTO) เป็นหมุดหมายที่มักอ้างอิงถึงกระบวนการเคลื่อนไหวของภาคประชาชนในระดับสากล แม้เหตุการณ์จะสำคัญถึงขนาดนั้นแต่การนำเสนอข่าวของสื่อกระแสหลักในบ้านเราเองก็ไม่ได้อธิบายอะไรมากไปกว่าการเกิดเหตุปะทะ ไม่อธิบายว่าเขาเคลื่อนไหวด้วยอะไรและเป็นอย่างไร และนั่นเป็นเหตุที่ทำให้ผมชวนคุณกรรณิการ์มาร่วมเขียนบทวิเคราะห์สถานการณ์…”

book

คำถามคือ Global Report ไม่เหมือนบทวิเคราะห์ทั่วไปอย่างไร

เจ้าสำนัก Way of Book ชี้ว่า Global Report เป็นบทวิเคราะห์สถานการณ์ที่มีฐานข้อมูลอ้างอิงในการเขียนมาจากสื่อทางเลือกเป็นหลัก และด้วยเหตุที่ใช้ข้อมูลจากสื่อทางเลือกเป็นหลักนั่นจึงทำให้การนำเสนอเนื้อหานั้นค่อนข้างจะแตกต่างจากงานวิเคราะห์ข่าวต่างประเทศทั่วไป อีกทั้งประเด็นในการนำเสนอไม่เคยมองข้ามกลุ่มคนส่วนน้อย กลุ่มคนที่ไม่มีปากมีเสียงในสังคมในโลก และเป็นกลุ่มคนผู้ได้รับผลกระทบจากสิ่งที่เรียกว่าทุนโลกาภิวัตน์ในรูปแบบต่างๆ

แม้เนื้อหาอาจจะดูยากไปสักเล็กน้อย แต่ด้วยการเล่าเรื่องที่มีลักษณะจิกกัด ประชดประชัน ได้แสบสันต์แต่เต็มไปด้วยศิลปะและแน่นไปด้วยข้อมูลของผู้เขียน ยิ่งชวนให้คนอ่านรู้สึกสนุกและมีส่วนร่วมไปกับความรู้สึกของผู้ได้รับผลกระทบ

ด้วยความที่เนื้อหาของ Global Report เกี่ยวโหนไปกับสิ่งที่เรียกว่ากระแสทุนโลกาภิวัตน์ เราคงไม่อาจปฏิเสธได้ว่ากระแสดังกล่าวเป็นเรื่องใหญ่และสำคัญ แต่ถึงกระนั้นเรากลับมองภาพนี้ได้ไม่ชัดเจน

“ผมมีความรู้สึกว่าสังคมไทย เวลามีการเคลื่อนไหวทางสังคมมันเหมือนมีแรงดึงดูดในประเทศสูง ทำให้เรามีความยากในการมองและทำความเข้าใจกับมิติภายนอก ผมอยากได้คนที่มาช่วยเคาะกะลาให้เราได้มองออกไปข้างนอกบ้าง”

จักรชัย โฉมทองดี รองประธาน FTA Watch พูดถึงประเด็นสำคัญของทุนโลกาภิวัตน์ นั่นคือเขตการค้าเสรี หรือ FTA

“ทุนโลกาภิวัตน์เป็นปรากฏการณ์ เป็นสิ่งที่มาแล้วก็หายไป ไม่สามารถขวางมันได้กลับกัน แต่เมื่อเข้าไปอยู่ในกระแสดังกล่าวและพบถึงความไม่เป็นธรรม เราควรใช้ปัญญาในการมอง แก้ไข นั่นคือสิ่งที่ขับเคลื่อนเรามาโดยตลอด”

 

jakchai

จักรชัย โฉมทองดี

 

“ไทยกับ FTA นั้น ในตอนนี้เราพูดได้เต็มปากว่าแตะทุกมุมโลก เราเริ่มสิ่งที่เรียกว่าเขตการค้าเสรีอาเซียน+6 เป็นเขตการค้าเสรีที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีกลุ่มประเทศอาเซียน รวมกับนิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย เกาหลี จีน ญี่ปุ่น หลังจากนั้นก็เข้าร่วมการเจรจา Trans-Pacific Partnership เขตการค้าเสรีที่มีสหรัฐอเมริกาเป็นตัวนำ ครอบคลุมภาคแปซิฟิกทั้งหมด และก็ประกาศเจรจากับยุโรปอีก 27 ประเทศ และในขณะนี้เราก็มีการเจรจารอบโลกแล้ว”

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นประเด็นสำคัญของคำว่าเปิดเสรีหาใช่ประเด็นชี้เป็นชี้ตายไม่ แต่จุดสำคัญหลักคือวิธีการภายหลังจากการเปิดเสรี สิ่งที่เหล่าผู้มีทุนใหญ่ไม่ว่าจะเป็นทั้งไทยและต่างชาติต้องการแท้จริงแล้วคือการรับประกันสิทธิที่จะได้รับการคุ้มครอง สิทธิในการดำเนินธุรกิจและทำกำไรโดยไม่เกิดการแทรกแซงหรือรบกวนไม่ว่าจะเป็นจากทางภาครัฐหรือประชาชน และอีกประเด็นหนึ่งคือการคุ้มครองการลงทุนหรือนักลงทุนจากต่างชาติ หากรัฐบาลหรือใครก็ตามล่วงละเมิดในด้านการแสวงหาผลทางกำไรก็สามารถถูกฟ้องร้องได้เช่นกัน

“สถานการณ์ต่างๆ ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ มันเหมือนมีใครกำหนดไว้ ทุกๆ สิ่ง ทุกๆ อย่างไม่ได้เกิดขึ้นมาด้วยตัวมันเอง”

เฉลิมศักดิ์ กิตติตระกูล จากมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ หนึ่งในผู้ร่วมเสวนา ร่วมให้ความรู้เพิ่มเติมด้านสิทธิบัตรยา – หนึ่งในผลพวงของสิ่งที่เรียกว่าโลกาภิวัตน์

“หลายครั้งหลายคราความเคลื่อนไหวของภาคธุรกิจข้ามชาตินั้นเกิดขึ้นในระดับนอกประเทศและเกิดขึ้นในประเทศ ยกตัวอย่างถึงความพยายามของธุรกิจยาข้ามชาติที่พยายามเข้ามาเจรจากับรัฐบาลไทย เข้ามาคุยกับกระทรวงต่างๆ เพื่อที่จะขอปรับเปลี่ยนตัวกฏหมายสิทธิบัตร โดยสิ่งที่เขาอยากได้นั้นมีนัยยะที่สอดคล้องกับข้อตกลง FTA ที่กำลังเจรจาอยู่ มันเหมือนเดินเกม 2 ด้าน ถ้าการเดินเกมฝั่ง FTA ไม่ได้ก็เดินเกมแก้ไขกฏหมายในประเทศ ถ้าแก้ไขได้ FTA จะทำหรือไม่ทำก็ไม่สำคัญแล้ว”

“และจากสถานการณ์ล่าสุดที่ติดตาม ก็พบธุรกิจยาข้ามชาติเข้าไปให้ความรู้ผิดๆ แก่ผู้ป่วย…”

และนี่คือเหตุผลสำคัญที่มีกลุ่มคนจำนวนไม่น้อยออกมาคัดค้านเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา และการลงทุนของธุรกิจยาข้ามชาติ

 

03 บรรยากาศ

วิฑูรย์ เลี่ยนจำรุญ และ เฉลิมศักดิ์ กิตติตระกูล

 

นอกจากเรื่อง สิทธิบัตรยาแล้ว ในคลื่นกระแสโลกาภิวัตน์เดียวกันนี้ สิทธิบัตรในสิ่งที่จับต้องไม่ได้อย่าง ‘ยีนมนุษย์’ ก็กำลังคลืบใกล้เข้ามาหาเรา

“เมื่อไม่นานที่ผ่านมามีคำตัดสินจากศาลสหรัฐประเด็นการจดสิทธิบัตรยีนในมนุษย์ เป็นยีนที่บ่งชี้การเป็นโรคมะเร็งในเต้านมและรังไข่ ประเด็นสำคัญคือประเทศต่างๆ ออกกฏหมายเพื่อรองรับให้เอกชนจดสิทธิบัตรในยีนหรือพันธุกรรมของมนุษย์และสิ่งมีชีวิต และทุกอย่างทั้งหมดนี้กำลังถูกผลักเข้าไปสู่กลไก FTA” วิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถี อธิบาย

ประเด็นนี้เป็นประเด็นสำคัญอย่างยิ่ง เพราะหากเอกชนสามารถจดสิทธิบัตรดังกล่าวได้ ผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงคงหนีไม่พ้นผู้ป่วยหรือผู้ที่มีภาวะความเสี่ยงต่อการเป็นโรคต่างๆ และทางเอกชนสามารถใช้สิทธิประโยชน์ในการอ้างอิงการพัฒนายารักษาโรคได้ และส่งผลให้ค่าใช้จ่ายในการรักษาสูงขึ้น

 

คนฟัง

 

“ทั้งนี้ทั้งนั้นหนังสือ Global Report ทำให้เรามองสิ่งที่อยู่รอบตัวมากกว่าขอบเขตภายในประเทศ มันคือการชี้ให้มองปัญหาที่เกิดขึ้น และเราจะพบว่าแท้จริงแล้วรากของปัญหามันมาจากที่เดียวกัน Global Report พูดถึงชีวิตของเราทั้งหมด มันเป็นการชี้ผ่านสื่อว่าถึงเวลาแล้วที่เราจะเผชิญหน้ากับปัญหาและแก้ปัญหาเหล่านี้ไปด้วยกัน” ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถีทิ้งท้าย

วงเสวนาดำเนินไปเรื่อยๆ อย่างออกรส ก่อนจะปิดท้ายด้วยแม่งานตัวจริงอย่าง กรรณิการ์ กิจติเวชกุล ผู้เขียน Global Report

“ต้องขอบคุณพี่อธิคมที่ชวนมาเขียนด้วยกัน ตอนนั้นก็ไม่มั่นใจว่าจะเขียนได้รึเปล่า แต่ก็เขียนมาจนถึงทุกวันนี้” เจ้าของผลงานยิ้มละไม

ในฐานะที่คลุกคลีกับกับงานข่าวต่างประเทศมาเกินทศวรรษ กรรณิการ์ชี้ว่า ผู้คนจำนวนมากมักติดตามข่าวสารต่างประเทศแค่เพียงสถานการณ์ใหม่ แต่ในความเป็นจริงมันต้องไม่ใช่แบบนั้น ต้องมีการรื้อค้นข้อมูลให้มากกว่านั้น มันมีเหตุผลและความเป็นไปในแตละด้าน

กรรณิการ์

กรรณิการ์ กิจติเวชกุล

“แต่ก่อนมีฝันอยากล้มทุนโลกาภิวัตน์ แต่พอเราโตขึ้นก็มาคิดว่า เราคงล้มมันไม่ได้หรอก เราอยากท้าทายมัน อยากจะฉีกหน้ากากและเปิดเผยมันออกมาว่าการที่เรามีชีวิตแบบนี้ โลกแบบนี้มันมีความเป็นมาเป็นไปในตัวของมันอยู่”

“ในวันใดที่คุณรู้เรื่องมากขึ้นคุณจะไม่เป็นไปในความต้องการของกระแสมากนัก คุณจะลุกขึ้นมาตั้งคำถาม ก็แค่ลุกขึ้นมาท้าทายก็เท่านั้น” เจ้าของผลงาน Global Report กล่าวทิ้งท้ายด้วยแววตาและน้ำเสียงมุ่งมั่น

ทิพย์พิมล เกียรติวาทีรัตนะ

เป็นหญิงแกร่งหลังบ้าน WAY ที่แท้จริง อาจมีผลงานปรากฏสู่สายตาไม่ถี่บ่อยนัก แต่ทุกชิ้นรับประกันคุณภาพจากประสบการณ์ในสายงานข่าวที่คลุกคลี ทั้งสัมภาษณ์ บันเทิง และไลฟ์สไตล์

ทิพย์พิมล เกียรติวาทีรัตนะวิถีโลก วิถี Global Report

Related Posts

คำสารภาพของผู้บุกรุกข้อเท็จจริง

หลังรอบฉาย 'Where To Invade Next: บุกให้แหลก แหกตาดูโลก' สารคดีเรื่องล่าสุดของ ไมเคิล มัวร์ ที่พาเราไปเปิดโลก ก่อนจะย้อนกลับมาตบหน้าอเมริกันชน รวมทั้งตัวเขาเองด้วยว่า สหรัฐเองไม่ใช่หรือ คือผู้บุกเบิกไอเดียที่กลายเป็นต้นแบบให้นานาประเทศ

The Invaders: ผู้บุกรุกข้อเท็จจริง

เสาร์ 11 มิ.ย. หลังจบภาพยนตร์ Where To Invade Next รอบ 15.00 น. ก็ได้เวลาวงคุยสนุกๆ ว่าด้วยการฉกฉวยสิ่งดีงามจากประเทศต่างๆ ทั้งในและนอกภาพยนตร์ มาเป็นของเรา! ร่วมจัดโดย WAY และ Documentary Club

รวย…ไม่อยากจ่ายภาษี มีอะไรมะ!!!

อันที่จริงรวยแล้วไม่อยากจ่ายภาษีเนี่ย มันก็เป็นกันทั้งโลกนะ ไม่ใช่เป็นเรื่องเฉพาะพี่ไทย ที่ไม่เคยแพ้ชาติใดในโลก เพราะอย่างในเยอรมนี รัฐบาลก็กุมขมับไม่รู้จะทำยังไงกับพวกรวย แต่จู่ๆ ก็มีนักเป่านกหวีด (whistleblower) ส่งข้อมูลพวกหนีภาษีชาวเยอรมันที่เอาเงินไปแอบซ่อนไว้ในธนาคารสวิส ไรท์ใส่ซีดีส่งมาให้สำนักงานสรรพากร